ನಂದಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ 639 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ಅಪರೂಪದ ಶಿಲಾಶಾಸನ ಪತ್ತೆ!
ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ತುಳು-ಕನ್ನಡ ಮಿಶ್ರಿತ ಭಾಷೆ ಬಳಕೆ – ಎರಡನೇ ಹರಿಹರನ ಆಳ್ವಿಕೆ, ನಂದಳಿಕೆಯ ಅರಮನೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಬೆಳಕು
ಉಡುಪಿ, ಅ.31: ಕರಾವಳಿಯ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಭಾಷಾ ಪರಂಪರೆಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬಲ್ಲ ಅಪರೂಪದ ಶಿಲಾಶಾಸನವೊಂದು ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕಿನ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಂದಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಂಗಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಎರಡನೇ ಹರಿಹರನ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಈ ಶಾಸನವು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ತುಳು-ಕನ್ನಡ ಮಿಶ್ರಿತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾಗಿರುವುದು ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ನಂದಳಿಕೆಯ ಕೆದಿಂಜೆ ಜುಮಾದಿ ವೈವಸ್ಥಾನದ ಸಮೀಪದ ದಾಸಂದ ಬಾಕ್ಯಾರ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವ ಈ ಶಾಸನವು ಕ್ರಿ.ಶ. 1387ರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 639 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಹತ್ವದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ.
ಈ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿರುವ ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಉಡುಪಿಯ ಅದಿಮ ಕಲಾ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಸಂಚಾಲಕ ಹಾಗೂ ನಿವೃತ್ತ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಪ್ರೊ. ಟಿ. ಮುರುಗೇಶಿ ಅವರು, ಈ ಶಾಸನವು ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ನಂದಳಿಕೆಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪುನರ್‌ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಹೊಸ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆವಿಷ್ಕಾರ
ಶಿರ್ವದ ಮುಲ್ಕಿ ಸುಂದರ್‌ರಾಮ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಥಮ ವರ್ಷದ ಬಿ.ಎ. ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾದ ಸಿಂಚಿತ್ ಎಂ. ಮತ್ತು ಶೋಧನ್ ಬಿ. ಅವರು ಈ ಅಪರೂಪದ ಶಾಸನವನ್ನು ಮೊದಲು ಗುರುತಿಸಿ ಪ್ರೊ. ಮುರುಗೇಶಿ ಅವರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಬಳಪದ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿರುವ ಶಾಸನವು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ತುಳು-ಕನ್ನಡ ಮಿಶ್ರಿತ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದು ಭಾಷಾ ಇತಿಹಾಸದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ.
34 ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ 14ನೇ ಶತಮಾನದ ಇತಿಹಾಸ
ಸುಮಾರು 46.5 ಸೆಂ.ಮೀ. ಎತ್ತರ ಮತ್ತು 23 ಸೆಂ.ಮೀ. ಅಗಲ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 34 ಸಾಲುಗಳಿವೆ. ಸ್ವಸ್ತಿಕ ಚಿಹ್ನೆ ಹಾಗೂ ಶಿವನ ಸ್ತುತಿಯೊಂದಿಗೆ ಶಾಸನ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಶಕ ವರ್ಷ 1039, ಪ್ರಭವ ಸಂವತ್ಸರ ಎಂದು ಕಾಲಮಾನ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದು ವಿಜಯನಗರದ ಎರಡನೇ ಹರಿಹರನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಶಾಸನದ ಇತರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಶಕ ವರ್ಷ 1309 ಉದ್ದೇಶಿತ ಕಾಲಮಾನವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಶಕ 1309 ಪ್ರಭವ ಸಂವತ್ಸರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. 1386ರಲ್ಲಿ ಮಹಾಪ್ರಧಾನ ಮಲ್ಲಪ್ಪ ಒಡೆಯರು ಬಾರಕೂರು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ನೀಲಾವರ ಮತ್ತು ಆತ್ರಾಡಿಯ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ನಂದಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಶಾಸನವೂ ಮಲ್ಲಪ್ಪ ಒಡೆಯರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದರಿಂದ, ಇದು ಎರಡನೇ ಹರಿಹರನ ಹತ್ತನೇ ವರ್ಷದ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಸೇರಿದ ಕ್ರಿ.ಶ. 1387ರ ಶಾಸನವೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ನಂದಳಿಕೆಯವರೆಗೆ ಆಡಳಿತದ ಕೊಂಡಿ
ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಹರಿಹರನನ್ನು ಪೂರ್ವ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಸಮುದ್ರಗಳ ಅಧೀಶ್ವರನೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀವೀರ ಹರಿಯಪ್ಪ ಒಡೆಯರ ನಿರೂಪದಂತೆ ಮಹಾಪ್ರಧಾನ ಮಲ್ಲಪ್ಪ ಒಡೆಯರು ಬಾರಕೂರು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದರೆಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಇದರಲ್ಲಿದೆ.
ಮುಂದುವರಿದು, ಮಲ್ಲಪ್ಪ ಒಡೆಯರು ದತ್ತಾಳ್ವರ ಬಳಿಯ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಗಣ ಜಯರಸರಿಗೆ ನೀಡಿದ ವಿಷಯವನ್ನು ಶಾಸನ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಬಳಿಕ ಸಂಗಣ ಜಯರಸರು ನಂದಳಿಕೆಯ ಎರಡು ಬಾಳುಗಳನ್ನು ಕೋಟೀಶ್ವರಾಳ್ವ ಮತ್ತು ಕಡಂಬಾಳ್ವ ಎಂಬ ಅಣ್ಣ-ತಮ್ಮಂದಿರಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮದಾಯವಾಗಿ ನೀಡಿರುವುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಉಲ್ಲೇಖವು ಅಂದಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಭೂದಾನ ಪದ್ಧತಿ ಹಾಗೂ ನಂದಳಿಕೆಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅರಸು ಮನೆತನಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಹತ್ವದ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.
ಬ್ರಹ್ಮೀಶ್ವರ ದೇವರಿಗೆ ಭತ್ತದ ದಾನ – ತಪ್ಪಿದರೆ ದಂಡ!
ಶಾಸನದ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೇವೆಗಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ದಾನದ ವಿವರ.
ನಂದಳಿಕೆಯ ಎರಡು ಬಾಳುಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರು ಕಾರ್ಕಳದ ಬ್ರಹ್ಮೀಶ್ವರ ದೇವರಿಗೆ ಪುರಾಣ ಪ್ರವಚನ ಮಾಡುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ತಪ್ಪದೆ ಆರು ಮೂಡೆ ಭತ್ತವನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಸಂಗಣ ಜಯರಸರು ಧರ್ಮದ ಅಡಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಿದ್ದರು.
ಈ ಧರ್ಮದ ನಿಯಮವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವವರು ಅರಸನಿಗೆ 500 ಗದ್ಯಾಣ ಹಾಗೂ ದೇವರಿಗೆ 250 ಗದ್ಯಾಣ ದಂಡ ಪಾವತಿಸಬೇಕೆಂದು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇದು ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
639 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ತುಳು ಪದಗಳ ಬಳಕೆ!
ಈ ಶಾಸನದ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದ್ದರೂ ಅದರೊಳಗೆ ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಪದಗಳು ಸಹಜವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವುದು.
ಸಂಭುವೇ, ಸಾಲೆತ್ತಿಯ, ನಟ್ಟು, ಕಿನ್ನಿ, ಯಿಲಡ ಮುಂತಾದ ತುಳು ಪದಗಳು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇದು ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಷಾ ಬಳಕೆ, ಜನಜೀವನ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ತುಳು ಭಾಷೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಮಹತ್ವದ ದಾಖಲೆ ಎನಿಸಿದೆ.
ಶಾಸನವನ್ನು ಜಯರಸರ ಸೇನಭೋವ ವಿಟ್ಟಣ್ಣ ಎಂಬವರು ಬರೆದಿದ್ದು, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಪಾಶಯದೊಂದಿಗೆ ಮಂಗಳವಾಕ್ಯವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರೊ. ಮುರುಗೇಶಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ನಂದಳಿಕೆಯ ಅರಮನೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೂ ಸಾಕ್ಷಿ
ಈ ಶಾಸನವು ನಂದಳಿಕೆಯ ಅರಸು ಮನೆತನದ ಆರಂಭಿಕ ಚರಿತ್ರೆಯ ಕುರಿತು ಹೊಸ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ. ಸಾಲೆತ್ತಿ ಬಳಿಯ ದಾಸೆಟ್ಟಿಯರ ಅಳಿಯ ಕೋಟೀಶ್ವರಾಳ್ವರು ನಂದಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜನನದ ಸೊಪ್ಪಿಕ್ಕಿದರು ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿ.ಶ. 1387ರಲ್ಲಿ ನಂದಳಿಕೆಯ ಅರಮನೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ನಂದಳಿಕೆಯ ಅರಮನೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾಲಮಾನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಈ ಶಾಸನ ಮಹತ್ವದ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಗೊಂಡಿರುವ ಸಂಗಣ ಜಯರಸರು ಯಾರು? ಕಾರ್ಕಳದ ಬ್ರಹ್ಮೀಶ್ವರ ದೇವರ ದೈವಸ್ಥಾನ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಎಂಬ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಉತ್ತರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. ಮುಂದಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಗತಿಗಳ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯರ ಸಹಕಾರ
ಈ ಅಪರೂಪದ ಶಾಸನದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ನಂದಳಿಕೆ ಅರಮನೆಯ ಸುಹಾಸ್ ಹೆಗ್ಡೆ, ಸರಳಾ ಎಸ್. ಹೆಗ್ಡೆ, ಮೂಲ್ಕಿಯ ಗಜನಿ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸುರೇಶ್ ಚಿತ್ರಾಪು ಹಾಗೂ ರಾಣಿ ಚಿಕ್ಕಾಯಿ ತಾಯಿ ಚಾರಿಟೇಬಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಘುರಾಮ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಗುಳ್ಳಾಡಿ ಸಹಕಾರ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರೊ. ಟಿ. ಮುರುಗೇಶಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ನಂದಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವ ಈ ಶಿಲಾಶಾಸನ ಕೇವಲ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತ, ಬಾರಕೂರು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನಂದಳಿಕೆಯ ಅರಸು ಮನೆತನ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ-ತುಳು ಭಾಷಾ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತು ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವ ಅಪರೂಪದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸ್ತಿ ಎನಿಸಿದೆ.
